100 жил
"ХУГАЦААТ ЦЭРГИЙН АЛБА ХААГЧДАД ЗОРИУЛСАН СУРГАЛТ ЭХЛЭЛЭЭ"
ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠯᠭᠠ᠂ ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠡᠷᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠦ᠋ ᠻᠣᠮᠢᠰᠰ᠂ᠡᠷᠡᢉᠦᠦ ᠰᠢᢉᠦᠯᠲᠡ ᠡᠴᠡ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠦ᠋ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠ ᠲᠠᠢ ᠬᠠᠮᠲᠤᠷᠠᠨ ᠣᠹᠢᠼᠧᠷ᠂ᠠᠬᠠᠯᠠᠭᠴᠢ᠂ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠲᠤ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠯᠪᠠ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠳ ᠲᠤ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ᠂ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡ᠂ ᠬᠠᠤᠯᠢ ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠮᠵᠢ ᠪᠠᠷ ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠡᠷᢈᠡ᠂ᠡᠷᢈᠡ ᠴᠢᠯᠦᢉᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠬᠤ᠂ ᠬᠠᠮᠠᠭᠠᠯᠠᠬᠤ᠂ ᠲᠡᠷᠡ ᠳᠤᠮᠳᠠ ᠪᠠᠨ ᠡᠷᠡᢉᠦᠳᠡᠨ ᠰᠢᢉᠦᢈᠦ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠪᠤᠰᠤᠳ ᢈᠡᠯᠪᠡᠷᠢ ᠪᠡᠷ ᢈᠡᠷᠴᠡᢉᠡᠢ᠂ᢈᠦᠮᠦᠨᠯᠢᢉ ᠪᠤᠰᠤ ᠪᠠᠷ ᠪᠤᠶᠤ ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠨᠡᠷᠡ ᠲᠥᠷᠦ ᠶ᠋ᠢ ᠳᠣᠷᠤᠮᠵᠢᠯᠠᠨ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠬᠤ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠲᠠᠯᠠᠭᠠᠷ ᠮᠡᠳᠡᠯᢉᠡ᠂ᠣᠶᠢᠯᠠᠭᠠᠯᠲᠠ᠂ ᠬᠠᠨᠳᠤᠯᠭᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠲᠥᠯᠦᠪᠰᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠵᠣᠷᠢᠯᠭᠠ ᠪᠠᠷ ᠔ ᠪᠠᠭᠴᠠ᠂ ᠓᠒ ᠴᠠᠭ ᠤ᠋ᠨ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡ ᠪᠠᠲᠤᠯᠠᠭᠳᠠᠵᠤ᠂ ᢈᠢᠴᠢᠶᠡᠯ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠡᢈᠢᠯᠡᢉᠦᠯᠦᢉᠰᠡᠨ᠃ ᠲᠥᠯᠦᠪᠯᠡᢉᠡᠨ ᠦ᠋ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᠯᠲᠡ ᠶ᠋ᠢ ᠬᠠᠩᠭᠠᠨ ᠬᠣᠰᠢᠭᠤᠴᠢ ᢉᠧᠨᠧᠷᠠᠯ ᠠ᠂ᠳᠤᠮᠪᠤᠷᠠᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠨᠡᠷᠡᠮᠵᠢᠲᠦ᠂ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠭᠠᠪᠢᠶᠠᠨ ᠤ᠋ ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠘᠐᠕ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠠᠩᢉᠢ᠂ ᠘᠓᠗ ᠳ᠋ᠤᠭᠠᠷ ᠲᠤᠰᠬᠠᠢ ᠰᠠᠯᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠲᠤ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠯᠪᠠ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢᠳ ᠲᠤ ᠡᠨᠡ ᠣᠨ ᠤ᠋ ᠐᠑ ᠳ᠋ᠦ᠋ᢉᠡᠷ ᠰᠠᠷᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠒᠓᠆ᠤ᠋ ᠡᠳᠦᠷ ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠡᠷᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠦ᠋ ᠻᠣᠮᠢᠰᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠡᠷᠡᢉᠦᠦ ᠰᠢᢉᠦᠯᠲᠡ ᠡᠴᠡ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠠᠰᠠᠭᠤᠳᠠᠯ ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᢉᠰᠡᠨ ᢉᠡᠰᠢᢉᠦᠨ᠂ᠳ᠋ᠣᠻᠲ᠋ᠣᠷ᠂ ᠳᠡᠳ᠋ ᠫᠷᠣᠹᠧᠰᠰᠣᠷ ᠶᠠ᠂ᠴᠡᠯᠮᠡᠨ “ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠡᠷᢈᠡ ᠵᠥᠷᠢᠴᠡᢉᠳᠡᢈᠦ᠂ᠡᠷᠡᢉᠦᠦ ᠰᠢᢉᠦᠯᠲᠡ ᠲᠤᠯᠭᠠᠬᠤ᠂ ᢈᠦᠮᠦᠨᠯᠢᢉ ᠪᠤᠰᠤ ᢈᠡᠷᠴᠡᢉᠡᠢ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠠᠨ ᠠ᠋ᠴᠠ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠨᠢ”, ᠡᠷᠡᢉᠦᠦ ᠰᠢᢉᠦᠯᠲᠡ ᠡᠴᠡ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠦ᠋ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠᠨ ᠤ᠋ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠲᠠ ᠬᠠᠷᠢᠭᠤᠴᠠᠭᠰᠠᠨ ᠷᠧᠹᠧᠷᠧᠨ᠋ᠲ ᠠ᠂ᠮᠠᠩᠯᠠᠶᠢᠪᠠᠭᠠᠲᠤᠷ “ᠠᠯᠪᠠᠳᠠᠨ ᢈᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢ ᠡᠷᢈᠢᠯᠡᠯᠲᠡ ᠪᠣᠯᠤᠨ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠯᠪᠠ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᢈᠥᠳᠡᠯᠮᠦᠷᠢᠯᠡᢈᠦ ᠡᠷᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠣᠶᠢᠯᠠᠭᠠᠯᠲᠠ” ᠰᠡᠳᠦᠪ ᠦ᠋ᠳ ᠢ᠋ᠶᠡᠷ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠲᠠ᠂ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠ ᠶᠠᠪᠤᠭᠤᠯᠤᠯᠠ᠃ ᠡᠨᠡ ᢈᠦ ᠰᠤᠷᠭᠠᠯᠲᠠ᠂ ᠮᠡᠳᠡᢉᠡᠯᠡᠯ ᠦ᠋ᠨ ᠦᠶᠢᠯᠡ ᠠᠵᠢᠯᠯᠠᠭᠠ ᠶ᠋ᠢ ᠵᠣᢈᠢᠶᠠᠨ ᠪᠠᠶᠢᠭᠤᠯᠤᠭᠰᠠᠨ ᠢ᠋ᠶᠠᠷ ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦᠨ ᠬᠠᠤᠯᠢ᠂ᢈᠦᠮᠦᠨ ᠦ᠋ ᠡᠷᢈᠡ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠲᠤᠬᠠᠢ ᠣᠯᠠᠨ ᠤᠯᠤᠰ ᠤ᠋ᠨ ᢉᠡᠷᠡ᠂ ᠻᠣᠨ᠋ᠸᠧᠨ᠋ᠼ᠂ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠬᠤ ᠬᠠᠤᠯᠢ᠂ᠲᠣᠭᠲᠠᠭᠠᠮᠵᠢ᠂ ᠳᠣᠲᠤᠭᠠᠳᠤ ᠵᠢᠷᠤᠮ ᠳ᠋ᠤ ᠵᠢᠭᠠᠭᠰᠠᠨ ᠡᠷᢈᠡ ᠵᠦᠢ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠦᠨᠳᠦᠰᠦ ᠶ᠋ᠢ ᢉᠦᠨᠵᠡᢉᠡᠢ ᠰᠤᠳᠤᠯᠵᠤ᠂ᠫᠷᠠᠻᠲ᠋ᠢᠻ ᠨᠥᢈᠦᠴᠡᠯ ᠳ᠋ᠦ ᢈᠡᠷᢈᠢᠨ ᢈᠡᠷᠡᢉᠵᠢᢉᠦᠯᢈᠦ ᠲᠠᠯᠠᠭᠠᠷ ᠮᠡᠳᠡᠯᢉᠡ᠂ ᠤᠷᠠ ᠴᠢᠳᠠᠪᠤᠷᠢ ᠶ᠋ᠢ ᠨᠡᠮᠡᢉᠳᠡᢉᠦᠯᢈᠦ᠂ᠮᠥᠨ ᠬᠤᠭᠤᠴᠠᠭᠠᠲᠤ ᠴᠡᠷᠢᢉ ᠦ᠋ᠨ ᠠᠯᠪᠠ ᠬᠠᠭᠠᠭᠴᠢ ᠬᠣᠭᠤᠷᠤᠨᠳᠤ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠳᠦᠷᠢᠮ ᠦ᠋ᠨ ᠪᠤᠰᠤ ᠬᠠᠷᠢᠯᠴᠠᠭᠠ᠂ ᢈᠦᠮᠦᠨᠯᠢᢉ ᠪᠤᠰᠤ ᠬᠠᠷᠢᠴᠠᠭᠠ᠂ ᠢᠯᠭᠠᠪᠤᠷᠢᠯᠠᠨ ᠭᠠᠳᠠᠭᠤᠷᠬᠠᠯᠲᠠ ᠶ᠋ᠢᠨ ᠢᠯᠡᠷᠡᠯ ᠦ᠋ᠳ ᠢ᠋ ᠲᠠᠨᠢᠵᠤ᠂ ᠤᠷᠢᠳᠴᠢᠯᠠᠨ ᠰᠡᠷᢉᠡᠶᠢᠯᠡᢈᠦ ᠳ᠋ᠦ ᠴᠢᠬᠤᠯᠠ ᠠᠴᠢ ᠬᠣᠯᠪᠤᠭᠳᠠᠯᠲᠠᠢ ᠶᠤᠮ᠃
Дотоодын цэргийн байгууллага, Хүний эрхийн үндэсний комисс, Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний ажиллагаатай хамтран офицер, ахлагч, хугацаат цэргийн алба хаагчдад Монгол Улсын Үндсэн хууль, Монгол Улсын олон улсын гэрээ, хууль тогтоомжоор хүний эрх, эрх чөлөөг хангах, хамгаалах, тэр дундаа эрүүдэн шүүх болон бусад хэлбэрээр хэрцгий, хүнлэг бусаар буюу хүний нэр төрийг доромжлон харьцахаас урьдчилан сэргийлэх талаар мэдлэг, ойлголт, хандлагыг төлөвшүүлэх зорилгоор 4 багц, 32 цагийн сургалтын төлөвлөгөө батлагдаж, хичээл сургалтын үйл ажиллагааг эхлүүлсэн.
Төлөвлөгөөний хэрэгжилтийг ханган Хошууч генерал А.Думбурайн нэрэмжит, цэргийн гавьяаны Дотоодын цэргийн 805 дугаар анги, 837 дугаар тусгай салбарын хугацаат цэргийн алба хаагчдад энэ оны 01 дүгээр сарын 23-ны өдөр Хүний эрхийн Үндэсний комиссын Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх асуудал эрхэлсэн гишүүн, доктор, дэд профессор Я.Цэлмэн “Хүний эрх зөрчигдөх, эрүү шүүлт тулгах, хүнлэг бус хэрцгий харьцаанаас урьдчилан сэргийлэх нь”, Эрүү шүүлтээс урьдчилан сэргийлэх үндэсний ажиллагааны сургалт хариуцсан референт А.Манлайбаатар “Албадан хөдөлмөр эрхлэлт болон цэргийн алба хаагчийн хөдөлмөрлөх эрхийн тухай ойлголт” сэдвүүдээр сургалт, мэдээллийн үйл ажиллагаа явууллаа.
Энэхүү сургалт, мэдээллийн үйл ажиллагааг зохион байгуулснаар Монгол Улсын Үндсэн хууль, Хүний эрхийн тухай олон улсын гэрээ, конвенц, холбогдох хууль, тогтоомж, дотоод журамд заасан эрх зүйн үндсийг гүнзгий судалж, практик нөхцөлд хэрхэн хэрэгжүүлэх талаар мэдлэг, ур чадварыг нэмэгдүүлэх, мөн хугацаат цэргийн алба хаагч хоорондын дүрмийн бус харилцаа, хүнлэг бус харьцаа, ялгаварлан гадуурхалтын илрэлүүдийг таньж, урьдчилан сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой юм.
